Cuối tháng nhận hóa đơn tiền điện, bạn thấy dòng chữ “tiêu thụ 350 kWh” và tự hỏi: rốt cuộc 350 số điện này từ đâu ra? Cái máy lạnh ăn bao nhiêu số? Sạc điện thoại mỗi đêm có tốn điện không? Đây là những câu hỏi rất đời thường, nhưng ít ai được giải thích cho thật rõ.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu 1 số điện là gì, vì sao nó được tính bằng kWh, và quan trọng nhất là cách tự tính số điện, tiền điện của từng món đồ trong nhà. Chỉ cần nhớ một công thức ngắn, bạn sẽ không còn “sợ” hóa đơn mỗi cuối tháng.
Câu trả lời ngắn: 1 số điện chính là 1 kWh (kilowatt giờ), tức lượng điện mà một thiết bị có công suất 1.000 watt tiêu thụ khi chạy liên tục đúng một giờ. Muốn biết một thiết bị tốn bao nhiêu số, bạn lấy công suất (watt) nhân số giờ sử dụng rồi chia cho 1.000.
Nếu thích xem hơn đọc, bạn có thể xem video giải thích 1 số điện là gì trên kênh Lười Có Gu ngay bên dưới, sau đó quay lại bài viết để xem bảng tính chi tiết và các mẹo áp dụng.
Tóm tắt nhanh
- 1 số điện = 1 kWh = thiết bị 1.000 W chạy liên tục 1 giờ.
- Công thức: số điện = công suất (W) × số giờ dùng ÷ 1.000.
- Thiết bị công suất lớn và chạy lâu như máy lạnh, bình nóng lạnh, tủ lạnh mới là nơi tốn nhiều số điện nhất.
- Sạc điện thoại mỗi ngày, cả tháng thường chưa tới 1 số điện.
- Giá điện sinh hoạt tính bậc thang, nên dùng gấp đôi số điện thì tiền thường tăng hơn gấp đôi.
Nội dung chính:
- 1 số điện là gì? Bằng đúng 1 kWh
- Watt và kWh khác nhau thế nào?
- Công thức tính số điện của mọi thiết bị
- Mỗi đồ dùng trong nhà tốn bao nhiêu số điện?
- Vì sao số điện thực tế thường thấp hơn phép tính?
- Cách đọc công tơ để biết nhà dùng bao nhiêu số điện
- Vì sao dùng càng nhiều số điện, tiền càng tăng nhanh?
- Tự tính tiền điện từng thiết bị trong 4 bước
- Những hiểu lầm phổ biến về số điện
- Mẹo giảm số điện từ hiểu biết này
- Câu hỏi thường gặp
- Kết luận
1 số điện là gì? Bằng đúng 1 kWh
“Một số điện” là cách người Việt gọi đơn vị kilowatt-hour, viết tắt là kWh, tiếng Việt là kilowatt giờ. Trên hóa đơn và trên công tơ, đơn vị chính thức luôn là kWh. Còn trong lời nói hằng ngày, mỗi kWh được gọi gọn là “một số” hay “một ký điện”.
Hiểu nôm na, 1 số điện là lượng điện mà thiết bị có công suất 1.000 watt tiêu thụ khi chạy liên tục trong đúng một giờ. Chữ “kilo” nghĩa là nghìn, nên 1 kilowatt bằng 1.000 watt. Ghép thêm chữ “giờ” vào, ta có đơn vị đo lượng điện đã dùng theo thời gian.
Điều thú vị là cùng một số điện có thể đến từ rất nhiều cách dùng khác nhau. Một thiết bị 500 watt chạy trong hai giờ cũng tốn đúng 1 kWh. Một bóng đèn LED 10 watt sáng liên tục 100 giờ, tức hơn bốn ngày đêm, cũng chỉ tốn 1 kWh. Thiết bị nhỏ thì phải chạy rất lâu mới hết một số, còn thiết bị lớn thì “ăn” một số trong thời gian ngắn.
Vì vậy, khi hóa đơn ghi 350 kWh, nghĩa là trong tháng đó cả nhà bạn đã dùng một lượng điện tương đương 350 lần “thiết bị 1.000 watt chạy một giờ”. Con số này được cộng dồn từ mọi món đồ, từ chiếc máy lạnh đến bóng đèn nhỏ trong nhà tắm.
Watt và kWh khác nhau thế nào?
Rất nhiều người nhầm watt và kWh là một, hoặc nghĩ “1 số điện là 1 kW”. Thật ra đây là hai đại lượng khác nhau, giống như tốc độ xe và quãng đường xe đã đi.
Watt cho biết thiết bị “ăn khỏe” cỡ nào
Watt (W) là đơn vị đo công suất, tức tốc độ thiết bị dùng điện tại một thời điểm. Bình nóng lạnh 2.500 W “ăn” điện nhanh gấp 250 lần bóng đèn LED 10 W. Nhưng công suất chỉ nói về độ mạnh, chưa nói gì đến tổng lượng điện đã dùng.
kWh cho biết thiết bị đã “ăn” bao nhiêu
kWh là đơn vị đo điện năng, tức tổng lượng điện đã tiêu thụ sau một khoảng thời gian. Đây mới là con số công tơ đếm và điện lực tính tiền. Bạn có thể hình dung bằng vòi nước: công suất giống độ mở của vòi, còn kWh giống lượng nước đã chảy vào xô.
Từ đó dễ hiểu vì sao một thiết bị công suất lớn chưa chắc tốn nhiều điện. Máy sấy tóc khoảng vài nghìn watt nhưng mỗi lần chỉ bật vài phút, nên tốn ít hơn bạn tưởng. Ngược lại, chiếc tủ lạnh công suất không cao nhưng cắm điện 24 giờ mỗi ngày, quanh năm, nên cộng dồn lại khá nhiều. Tiền điện phụ thuộc cả công suất lẫn thời gian, thiếu một trong hai là tính sai.
Công thức tính số điện của mọi thiết bị
Bạn chỉ cần nhớ đúng một công thức:
Số điện (kWh) = công suất (W) × số giờ sử dụng ÷ 1.000
Phép chia cho 1.000 chỉ để đổi từ watt giờ (Wh) sang kilowatt giờ (kWh). Ví dụ, quạt 50 W chạy 8 giờ sẽ dùng 50 × 8 = 400 Wh, chia 1.000 ra 0,4 kWh, tức 0,4 số điện. Nếu chạy như vậy suốt 30 ngày, quạt tốn khoảng 12 số điện mỗi tháng.
Tìm công suất thiết bị ở đâu?
Công suất thường được in trên nhãn dán ở mặt sau hoặc dưới đáy thiết bị, ghi kiểu “220V – 1.000W” hoặc “220V ~ 50Hz 1000W”. Nếu nhãn bị mờ, bạn có thể xem trong sách hướng dẫn, trên vỏ hộp hoặc tra theo đúng mã model trên website của hãng.
Một số thiết bị chỉ ghi dòng điện tính bằng ampe (A). Khi đó, bạn có thể lấy điện áp 220 V nhân với số ampe để ra công suất gần đúng. Chẳng hạn ghi 2 A thì công suất cỡ 440 W. Cách này chỉ để ước lượng, nhưng đủ dùng cho việc tính tiền điện trong gia đình.
Mỗi đồ dùng trong nhà tốn bao nhiêu số điện?
Cùng áp dụng công thức với vài món quen thuộc. Các con số dưới đây chỉ là mức tham khảo phổ biến, thực tế còn tùy từng model và cách bạn sử dụng.
Bóng đèn LED và quạt: những món “ăn nhẹ”
Bóng đèn LED 10 W phải sáng liên tục 100 giờ, tức hơn bốn ngày đêm, mới tốn 1 số điện. Quạt đứng khoảng 50 W chạy 20 giờ mới hết một số. Đây là nhóm thiết bị rất tiết kiệm, bạn gần như không cần lo.
Nồi cơm điện và bình nóng lạnh: công suất cao, thời gian ngắn
Nồi cơm điện khoảng 700 W, mỗi lần nấu chừng 30 phút, tốn khoảng một phần ba số điện. Bình nóng lạnh khoảng 2.500 W là một “hổ ăn điện” thực thụ: chỉ cần đun 30 phút là đã tốn hơn một số. Nếu bạn để bình bật cả ngày, nó sẽ đun đi đun lại để giữ nước nóng, tốn hơn nhiều.
Máy lạnh: thiết bị ngốn điện nhất trong mùa nóng
Máy lạnh 1 ngựa (1 HP) khi chạy hết công suất tiêu thụ khoảng 800 đến 1.000 W, tức gần 1 số điện mỗi giờ. Bật tám tiếng mỗi đêm, một tháng có thể lên tới hơn một trăm số nếu là máy thường. Máy inverter sẽ giảm công suất khi phòng đã đủ mát, nên tốn ít hơn đáng kể.
Sạc điện thoại: tốn ít hơn bạn nghĩ rất nhiều
Mỗi lần sạc đầy, chiếc điện thoại chỉ tốn khoảng 15 đến 20 watt giờ (Wh), tùy dung lượng pin. Nghĩa là 1 số điện đủ để sạc đầy điện thoại khoảng 50 lần. Sạc mỗi ngày, cả tháng chưa tới một số điện, tức chỉ vài nghìn đồng.
Khi quy về một tháng, sự chênh lệch giữa các thiết bị càng rõ. Máy lạnh có thể chiếm hơn trăm số, bình nóng lạnh và tủ lạnh mỗi thứ vài chục số, trong khi đèn LED và sạc điện thoại chỉ vài số hoặc chưa tới một số. Tủ lạnh gia đình thường dùng quanh 1 số điện mỗi ngày, tùy dung tích và đời máy.
Vì sao số điện thực tế thường thấp hơn phép tính?
Nếu bạn tính theo nhãn rồi so với hóa đơn, có khi con số thực tế thấp hơn khá nhiều. Lý do là công suất ghi trên nhãn thường là mức tối đa hoặc định mức, không phải lúc nào máy cũng chạy hết sức.
Thiết bị tự ngắt khi đủ nhiệt
Tủ lạnh, bàn là, nồi cơm điện, bình nóng lạnh đều có bộ điều nhiệt. Khi đạt nhiệt độ cần thiết, máy tự ngắt; khi nhiệt độ thay đổi, máy lại bật. Một chiếc tủ lạnh cắm điện 24 giờ nhưng máy nén chỉ thật sự chạy một phần thời gian đó.
Máy inverter giảm sức khi đã đạt yêu cầu
Với máy lạnh, tủ lạnh, máy giặt inverter, máy nén hoặc động cơ có thể chạy chậm lại thay vì bật tắt liên tục. Lúc phòng đã mát, máy lạnh inverter chỉ cần chạy nhẹ để giữ nhiệt, nên điện năng tiêu thụ thấp hơn nhiều so với lúc mới bật.
Mức, số và chế độ cũng ảnh hưởng
Quạt để số 1 tốn ít hơn số 3, chế độ tiết kiệm (eco) tốn ít hơn chế độ mạnh. Nhưng cũng có lúc máy tốn hơn mức bình thường: dàn lạnh bẩn, phòng hở cửa, tủ lạnh mở ra đóng vào liên tục đều khiến máy phải chạy lâu hơn.
Vì vậy, công thức trong bài là để bạn ước lượng và so sánh giữa các thiết bị. Muốn biết chính xác một món đồ dùng bao nhiêu, cách thực tế nhất là đo bằng công tơ hoặc một ổ cắm có chức năng đo điện năng.
Cách đọc công tơ để biết nhà dùng bao nhiêu số điện
Chiếc công tơ điện ở nhà bạn chính là “đồng hồ đếm số điện”. Con số trên đó cộng dồn liên tục kể từ khi lắp đặt, đơn vị là kWh. Mỗi tháng, nhân viên điện lực lấy chỉ số mới trừ đi chỉ số tháng trước, ra số điện bạn đã dùng và in lên hóa đơn.
Hiện nhiều khu vực đã dùng công tơ điện tử, chỉ số hiển thị dạng số trên màn hình và có thể được ghi từ xa. Dù là công tơ cơ hay điện tử, nguyên tắc đọc vẫn giống nhau: con số càng tăng nghĩa là càng nhiều số điện đã đi qua.
Mẹo đo số điện một đêm
Bạn có thể tự ghi lại chỉ số công tơ vào buổi tối trước khi ngủ, sáng hôm sau đọc lại. Lấy số mới trừ số cũ, bạn sẽ biết một đêm nhà mình dùng bao nhiêu số. Nhân con số đó lên cả tháng để ước tiền điện, rồi so với hóa đơn.
Đây là cách kiểm tra rất hiệu quả, nhất là khi thấy hóa đơn tăng bất thường. Bạn có thể thử tắt bớt một thiết bị nghi ngờ trong một đêm rồi so sánh, sẽ thấy nó chiếm bao nhiêu số. Một mẹo khác: tắt hết mọi thiết bị trong nhà, nếu công tơ vẫn nhích lên rõ rệt thì nên nhờ thợ điện kiểm tra đường dây.
Vì sao dùng càng nhiều số điện, tiền càng tăng nhanh?
Ở Việt Nam, giá điện sinh hoạt tính theo bậc thang lũy tiến. Những số điện đầu tiên trong tháng có giá thấp nhất, dùng càng nhiều thì các số phía sau càng đắt. Theo biểu giá điện sinh hoạt hiện hành, bậc đầu tiên khoảng 1.984 ₫ mỗi số (chưa gồm VAT), các bậc cao hơn đắt dần.
Vì vậy, khi nhà bạn dùng từ 200 lên 400 số, tiền điện không chỉ tăng gấp đôi mà tăng hơn gấp đôi. Tính theo biểu giá hiện hành, tiền điện của 400 số vào khoảng 2,4 lần so với 200 số (chưa VAT, tham khảo). Lý do là 200 số thêm vào đều rơi vào những bậc giá cao.
Để dễ nhẩm, nhiều người lấy giá trung bình khoảng 3.000 ₫ mỗi số (số liệu minh họa). Khi đó, chiếc máy lạnh chạy 100 số một tháng đã chiếm khoảng 300.000 ₫. Bảng giá chính xác theo từng bậc do cơ quan nhà nước quy định, EVN công bố và có thể thay đổi, bạn nên xem trên ứng dụng hoặc website của điện lực.
Tự tính tiền điện từng thiết bị trong 4 bước
Ghép tất cả lại, bạn có thể tự tính tiền điện của bất kỳ món đồ nào theo bốn bước dưới đây.
1. Tìm công suất
Đọc số watt trên nhãn dán, sách hướng dẫn hoặc vỏ hộp. Nếu chỉ có ampe, lấy 220 nhân số ampe để ước lượng.
2. Ước số giờ dùng mỗi tháng
Lấy số giờ dùng mỗi ngày nhân với số ngày trong tháng. Máy lạnh tám tiếng mỗi đêm trong 30 ngày là 240 giờ.
3. Tính ra số điện
Áp dụng công thức: công suất × số giờ ÷ 1.000. Với máy lạnh thường, phép tính cho ra khoảng hơn một trăm số mỗi tháng tùy mức máy thực sự chạy.
4. Nhân với giá điện
Nhân số điện với giá trung bình bạn ước, chẳng hạn 3.000 ₫ mỗi số (số liệu minh họa). 100 số tương ứng khoảng 300.000 ₫. Nếu nhà bạn dùng nhiều điện, phần số điện này có thể rơi vào bậc giá cao hơn, nên tiền thực tế còn nhỉnh hơn.
| Thiết bị | Công suất tham khảo | Thói quen dùng | Số điện mỗi tháng (ước tính) |
|---|---|---|---|
| Máy lạnh 1 ngựa (máy thường) | 800–1.000 W | 8 giờ mỗi đêm | Hơn 100 số |
| Bình nóng lạnh | 2.500 W | 30 phút mỗi ngày | Khoảng 37 số |
| Nồi cơm điện | 700 W | Nấu 2 lần mỗi ngày | Khoảng 21 số |
| Quạt đứng | 50 W | 8 giờ mỗi ngày | Khoảng 12 số |
| Đèn LED | 10 W | 6 giờ mỗi ngày | Khoảng 2 số |
| Sạc điện thoại | 15–20 Wh mỗi lần | Sạc đầy mỗi ngày | Dưới 1 số |
Bảng trên là số liệu minh họa để bạn hình dung thứ tự “ăn điện” của các thiết bị. Thay số watt và số giờ của nhà mình vào, bạn sẽ có bảng riêng sát thực tế hơn.
Những hiểu lầm phổ biến về số điện
“1 số điện là 1 kW”
Chưa đúng. kW là công suất, còn số điện là kWh, tức công suất nhân thời gian. Thiết bị 1 kW chạy nửa giờ chỉ tốn nửa số điện.
“Cứ cắm sạc điện thoại là tốn nhiều điện”
Sạc điện thoại mỗi ngày, cả tháng thường chưa tới một số điện. Muốn tiết kiệm, bạn nên tập trung vào máy lạnh hay bình nóng lạnh thay vì lo lắng về cục sạc.
“Thiết bị luôn chạy đúng công suất trên nhãn”
Nhiều máy có bộ điều nhiệt hoặc công nghệ inverter, sẽ tự ngắt hoặc giảm sức khi đã đạt yêu cầu. Vì thế số điện thực tế thường thấp hơn phép tính theo nhãn.
“Dùng gấp đôi thì tiền đúng gấp đôi”
Với giá bậc thang, phần số điện tăng thêm rơi vào bậc giá cao hơn, nên tiền tăng nhanh hơn lượng điện. Từ 200 lên 400 số, tiền có thể tăng khoảng 2,4 lần.
Mẹo giảm số điện từ hiểu biết này
Khi đã hiểu số điện, bạn sẽ biết nên tiết kiệm ở đâu. Nguyên tắc chung là tập trung vào thiết bị công suất lớn và chạy lâu, vì đó là nơi mỗi thay đổi nhỏ cũng tiết kiệm được nhiều số.
1. Để máy lạnh khoảng 26 độ kèm quạt
Quạt giúp không khí lưu thông, bạn thấy mát hơn mà máy lạnh không phải chạy gồng. Đóng kín cửa phòng và vệ sinh lưới lọc định kỳ để máy đạt nhiệt độ nhanh hơn.
2. Tắt bình nóng lạnh sau khi tắm
Đừng để bình bật cả ngày, vì nó sẽ đun đi đun lại để giữ nước nóng. Bật trước giờ tắm một khoảng vừa đủ rồi tắt là cách đơn giản nhất.
3. Ưu tiên thiết bị inverter, nhãn năng lượng nhiều sao
Khi mua mới máy lạnh, tủ lạnh hay máy giặt, hãy xem nhãn năng lượng. Nhãn càng nhiều sao, thiết bị càng tiết kiệm điện so với các máy cùng loại.
4. Để ý nhóm chạy lâu hoặc công suất cao
Tủ lạnh, bàn là, lò sưởi là những món nên để mắt tới. Không mở tủ lạnh quá lâu, gom quần áo để là một lần thay vì nhiều lần lẻ tẻ.
5. Đừng quá lo đèn LED và sạc điện thoại
Những món nhỏ này mỗi tháng chỉ tốn vài số, thậm chí chưa tới một số. Dồn sức tiết kiệm vào chúng không đáng bằng chỉnh lại thói quen dùng máy lạnh.
Câu hỏi thường gặp
1 số điện bằng bao nhiêu kWh?
1 số điện bằng đúng 1 kWh. Đây là cùng một đơn vị, chỉ khác cách gọi: “số điện” là cách nói quen thuộc của người Việt, còn kWh là đơn vị chính thức in trên công tơ và hóa đơn tiền điện.
1 số điện bao nhiêu tiền?
Tùy tổng lượng điện nhà bạn dùng trong tháng, vì giá điện sinh hoạt tính bậc thang. Bậc thấp nhất khoảng 1.984 ₫ mỗi số chưa VAT, các bậc sau đắt dần. Để nhẩm nhanh, nhiều người lấy trung bình khoảng 3.000 ₫ mỗi số.
Máy lạnh 1 ngựa chạy 1 giờ tốn bao nhiêu số điện?
Khi chạy hết công suất, máy lạnh 1 ngựa tiêu thụ khoảng 800 đến 1.000 W, tức gần 1 số điện mỗi giờ. Máy inverter khi phòng đã mát sẽ chạy nhẹ hơn, nên mỗi giờ thường tốn ít hơn con số này.
Sạc điện thoại cả tháng tốn bao nhiêu tiền điện?
Mỗi lần sạc đầy tốn khoảng 15 đến 20 Wh, nên sạc mỗi ngày trong 30 ngày vẫn chưa tới 1 số điện. Tính ra tiền chỉ khoảng vài nghìn đồng mỗi tháng, gần như không đáng kể trong hóa đơn.
Làm sao biết thiết bị nào trong nhà tốn điện nhất?
Bạn lấy công suất nhân số giờ dùng để ước lượng từng món, rồi so sánh. Muốn chính xác hơn, hãy ghi chỉ số công tơ trước và sau khi dùng một thiết bị, hoặc dùng ổ cắm có chức năng đo điện năng.
Vì sao hóa đơn tăng mạnh dù chỉ dùng thêm một chút?
Do giá bậc thang lũy tiến: phần số điện dùng thêm rơi vào bậc giá cao hơn. Mùa nóng bật máy lạnh nhiều, tổng số điện vượt lên bậc cao, nên tiền tăng nhanh hơn so với lượng điện tăng thêm.
Kết luận
Tóm lại, 1 số điện chính là 1 kWh, tương đương thiết bị 1.000 watt chạy liên tục một giờ. Chỉ cần nhớ công thức công suất nhân thời gian, chia 1.000, là bạn đã tự tính được số điện và tiền điện của mọi món đồ trong nhà. Hiểu điều này, bạn sẽ biết nên tiết kiệm ở thiết bị lớn chạy lâu, thay vì lo lắng về những món nhỏ như đèn LED hay cục sạc.
Thiết bị nào đang “ăn điện” nhiều nhất nhà bạn? Hãy để lại bình luận, Lười Có Gu sẽ cùng bạn tính thử. Nhớ theo dõi kênh Lười Có Gu để xem thêm nhiều mẹo gia dụng và tiết kiệm điện thật “có gu”.