Theo kết quả kiểm nghiệm của Viện Kiểm nghiệm thuốc Trung ương, mẫu mỹ phẩm cream dưỡng trắng ngăn ngừa lão hóa da, giữ ẩm da Loptop do Công ty TNHH Thương mại – Sản xuất Thanh Nga sản xuất không đáp ứng yêu cầu về chất lượng.

Cụ thể, Viện phát hiện chất clobetasol propionate trong sản phẩm này. Đây là chất không được phép sử dụng trong sản phẩm mỹ phẩm theo quy định của Hội đồng Mỹ phẩm ASEAN. Cục Quản lý Dược thông báo đình chỉ lưu hành, thu hồi trên toàn quốc kem dưỡng trắng da Loptop.

Đồng thời, doanh nghiệp phải gửi thông báo thu hồi tới những nơi phân phối, sử dụng lô mỹ phẩm nêu trên; tiến hành thu hồi và tiêu hủy toàn bộ lô mỹ phẩm không đáp ứng quy định; gửi báo cáo thu hồi và tiêu hủy lô mỹ phẩm trên về Cục Quản lý Dược trước ngày 31/8.

->> Xem thêm: Kem trắng da mặt Aihao và Gel mụn 10g bị thu hồi

Cục Quản lý Dược đề nghị Sở Y tế TP.HCM kiểm tra Công ty TNHH Thương mại – Sản xuất Thanh Nga trong việc chấp hành pháp luật về sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm theo quy định của Bộ Y tế quy định về quản lý mỹ phẩm và các quy định khác có liên quan; giám sát việc thu hồi và tiêu hủy lô mỹ phẩm không đáp ứng quy định; xử lý, xử phạt vi phạm theo quy định hiện hành và báo cáo kết quả về Cục Quản lý Dược trước ngày 15/9.

Sở Y tế các tỉnh, TP trực thuộc Trung ương thông báo cho các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm trên địa bàn tiến hành thu hồi lô mỹ phẩm vi phạm nêu trên; kiểm tra, giám sát các đơn vị thực hiện thông báo này; xử lý các đơn vị vi phạm theo quy định hiện hành.

# Tai biến do TPCN giảm cân ngày càng nhiều

Là người trực tiếp điều trị cho bệnh nhân, Thạc sĩ – bác sĩ Lê Thị Đan Thùy, Trưởng khoa Lọc máu – Nội thận, Bệnh viện Bình Dân, cho biết: Độ lọc cầu thận của bệnh nhân rất thấp, kèm theo rối loạn điện giải đe dọa tính mạng. Bệnh viện đã tích cực cấp cứu để cứu tính mạng cô gái trẻ vượt qua cơn nguy kịch. Tuy nhiên, chức năng thận của chị N. đã không hồi phục do tổn thương vĩnh viễn. Hiện chị N. phải đến bệnh viện lọc máu định kỳ 3 lần/tuần.

TPCN chứa chất cấm bán tràn lan trên thị trường 

Theo lời kể của chị N., do ám ảnh cân nặng của mình (cao 1,5m, nặng 60 ký) nên chị N. quyết định mua TPCN giảm cân về uống. Chị N. đã mua 250 viên thuốc với giá 500.000đ, người bán quảng cáo đó là thuốc thảo dược, uống vào không chỉ giảm cân mà còn đẹp da. Thời gian đầu dùng thuốc, chị N. đi tiểu rất nhiều nên giảm được 6 ký. Tuy nhiên sau đó chị N. thường xuyên mệt mỏi, không ngủ được, cơ thể không còn chút sức lực.

“Từ đầu năm đến nay, bệnh viện tiếp nhận rất nhiều trường hợp bị tai biến do sử dụng TPCN giảm cân, trong đó gặp nhiều nhất là suy thận. So với trước đây, tỷ lệ tai biến do dùng TPCN giảm cân xuất hiện ngày càng nhiều. Nhiều trường hợp may mắn đã được điều trị kịp thời, chức năng thận thận khôi phục, người bệnh đã trở lại với cuộc sống bình thường. Tuy nhiên, có 3 trường hợp người bệnh có tổn thương thận không hồi phục, hiện phải định kỳ khám và theo dõi, lọc máu” – bác sĩ Lê Thị Đan Thùy cho biết.

TPCN chứa chất cấm bán tràn lan, không ai xử lý

Trong năm 2008, Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) đã tiến hành cuộc điều tra và phát hiện 28 nhãn hiệu thuốc giảm cân đang lưu hành trên thị trường chứa các chất độc hại Sibutramine, fenproporex, fluoxetine, bumetanide, furosemide, rimonabant, cetilistat, phenytoin, phenolphthalein.

Đây là những chất bị cấm lưu hành trong các sản phẩm thương mại ở Mỹ do những tác hại xấu đặc biệt ở những người bệnh về tim mạch, huyết áp, thận và mật.

Giảm cân bằng thực phẩm chức năng, thuốc tiềm ẩn nhiều rủi ro. 

Đến năm 2013 con số này tăng lên 72 nhãn hiệu. Đến nay FDA đã phát hiện 102 nhãn hiệu và theo cảnh báo đây chưa phải là con số cuối cùng vì trên thị trường có rất nhiều loại thuốc giảm cân mà FDA chưa kiểm tra hết.

Tuy nhiên, hiện rất nhiều TPCN giảm cân phát hiện chứa chất cấm vẫn bán tràn lan tại nước ta. Chẳng hạn, TPCN Best Slim từng bị FDA  cấm lưu hành và buộc phải thu hồi tại Mỹ vì chứa chất cấm nguy hiểm Sibutramine có thể gây nhiều vấn đề nguy hiểm cho sức khỏe nhưng hiện vẫn nằm chiễm chệ tại một số nhà thuốc trên địa bàn TP.HCM.

Vào cuối tháng 10 vừa qua, sản phảm Go Lean Detox do công ty TNHH Mat Xi S.G (số 129 đường Võ Thị Sáu, KP7, phường Thống Nhất, TP. Biên Hòa, Đồng Nai) sản xuất bị cơ quan Khoa học y tế Singapore thu giữ do có chứa chất cấm sibutramine được bán trực tuyến tại Singapore.

Sau đó không lâu, vào ngày 16/11/2018, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) ban hành quyết định thu hồi sản phẩm giảm cân Go Lean Detox do chứa sibutramine. Mặc dù sau đó từng nhiều lần bị xử phạt, thu hồi nhưng hiện sản phẩm này vẫn đang “khuấy đảo” thị trường, nhiều chị em vẫn rần rần tìm mua về sử dụng.

Ngoài ra, Go Lean Detox còn bị cơ quan chức năng Đài Loan đưa ra lệnh cấm nhập vì chứa chất cấm. Trong danh sách cấm nhập vào đất nước này còn có sản phẩm Trà thảo mộc giảm cân Vy&Tea do công ty TNHH một thành viên dịch vụ – thương mại Hà Vy Havyco (số 45 QL14, Tổ 1, thôn Sơn Hiệp, xã Thọ Sơn, huyện Bù Đăng, tỉnh Bình Phước) sản xuất; Weight Loss của công ty Mat Xi S.G; Trà giảm cân Cường Anh của công ty TNHH sản xuất thương mại dịch vụ Cường Anh Authentic (tầng 4, số 696 phố Quang Trung, P.La Khê, Q.Hà Đông, TP.Hà Nội). Cũng giống như trên, các sản phẩm này vẫn đang bán đầy rẫy tại Việt Nam.

Sở dĩ vẫn tồn tại thực trạng trên là do cơ quan chức năng vẫn làm việc theo kiểu bắt cóc bỏ dĩa. Sản phẩm bị thu hồi chỉ vài lô, mức xử phạt chỉ vài chục triệu đồng, quá nhẹ so với lợi nhuận thu về. Hơn hết chính là tác hại nghiêm trọng cho sức khỏe người tiêu dùng mà sản phẩm đã gây ra.

Hoàng Hải

A-xít benzoic (E210), natri benzoat (E211) là hai phụ gia thường gặp giúp tăng thời hạn bảo quản, diệt vi khuẩn, nấm mốc. A-xít benzoic xuất hiện trong một số thực phẩm tự nhiên như quả mọng, các sản phẩm từ sữa, và như một chất bảo quản bổ sung trong thực phẩm chế biến như đồ nướng, kẹo, kem que, mứt, dưa chua và nước ngọt. Mặt khác, thành phần cũng được dùng để bảo quản mỹ phẩm và các mặt hàng chăm sóc cá nhân, như nước súc miệng.

A-xít benzoic có trong cả tương ớt, nước tương, nước chấm, “nước mắm công nghiệp” và các loại thực phẩm chế biến như giò chả, xúc xích… Mã của chúng trong danh mục chất bảo quản là E210 lại không nằm trong thành phần công bố trên nhãn sản phẩm. Trên nhãn, chủ yếu là mã E211 và E202, mà E211 chính là chất bảo quản natri benzoat, là muối của a-xít benzoic, có tác dụng kìm hãm sự phát triển của vi khuẩn và nấm, giúp sản phẩm không bị hư, thối nhanh.

Việc phơi nhiễm a-xít benzoic ở mức thấp không độc hại, nhưng phơi nhiễm liều cao có thể gây độc. Tuy nhiên, rất khó để tiêu thụ đủ a-xít benzoic đến mức gây tử vong.

Khi trả lời báo chí về việc phụ gia a-xít benzoic có được sử dụng trong tương ớt và các sản phẩm thực phẩm hay không, bà Trần Việt Nga – Phó cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế – cho rằng, việc xây dựng tiêu chuẩn thực phẩm dựa trên một số nguyên tắc nhất định, trong đó có tính toán đến thói quen sử dụng thực phẩm và mức độ sử dụng thực phẩm khác nhau để cho phép sử dụng các chất phụ gia, chất bảo quản trong thực phẩm.

Lời giải thích này chưa thực sự rõ ràng, nhưng ít nhiều thể hiện rằng, việc cho phép dùng phụ gia có a-xít benzoic tại Việt Nam là không tính đến thói quen tiêu dùng của người Việt.

Trên nhãn mác bao bì các sản phẩm gia vị, nước chấm, thực phẩm chế biến… là danh sách các loại, các nhóm chất phụ gia, trong đó chủ yếu là chất điều vị, chất tạo ngọt và siêu bột ngọt, phụ gia bảo quản và phụ gia tạo màu. Tất cả đều được mã hóa bằng những con số, chẳng hạn nhóm có số “6…” là chất điều vị, nhóm chất bảo quản có số “2…”, nhưng đại bộ phận người tiêu dùng khó lòng biết được những con số này đại diện cho nhóm chất phụ gia nào để tránh mua. Cũng không mấy người chịu bỏ thời gian để tra cứu, tìm hiểu.

Theo một số tài liệu khoa học, khi natri benzoat kết hợp cùng các thành phần có vitamin C, sẽ gây phản ứng hóa học tạo ra benzene – một chất gây ung thư. Benzene được Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ (ACS) và Cơ quan quốc tế nghiên cứu về ung thư (IARC) xếp loại là chất gây ung thư nhóm A1. Lượng vitamin C trong ớt rất cao chính là nguyên nhân mà Nhật Bản và một số nước không cho phép sử dụng chất bảo quản này.

Trong khi đó, không chỉ tương ớt mà rất nhiều loại gia vị, nước chấm, thực phẩm khác tại Việt Nam có chứa a-xít benzoic lại được dùng kèm với những loại rau củ vốn chứa nhiều vitamin C như ớt, cà chua, chanh.

Hiện nay, chất bảo quản nisin có giá bán cao gấp 20 lần giá bán của a-xít benzoic. Điều này cũng đồng nghĩa, nếu dùng chất này, chi phí giá thành sản xuất bị đội lên cao hơn nhiều. Theo Massan, Nhật cấm sử dụng chất bảo quản a-xít benzoic trong tương ớt nhưng Nisin, chất phụ gia mà Nhật cho phép sử dụng cũng không được phép dùng trong tương ớt ở Việt Nam.

Tuy nhiên, theo BS. Trần Văn Ký – Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam (văn phòng phía Nam), quy định của Việt Nam và Codex (Ủy ban tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế), không thấy đề cập chất bảo quản nisin (INS 234) sử dụng trong sản phẩm tương ớt.

Thực tế, chất bảo quản nào không có trong danh mục phụ gia thực phẩm của Bộ Y tế Việt Nam thì chưa biết có được phép dùng hay không, chứ không có nghĩa là VN cấm dùng chất đó. Nisin cũng trong tình trạng tương tự.

TS Phan Thế Đồng – Điều phối chương trình Công nghệ thực phẩm và Dinh dưỡng, Đại học Hoa Sen cho biết thêm: Nisin là chất kháng sinh, chất bảo quản chống lên men, chống mốc được phép dùng trong thực phẩm… Riêng tại Việt Nam, nisin không được dùng phổ biến lắm, có thể do nhà sản xuất không quen sử dụng hoặc giá thành cao.

Phân tích về việc sử dụng hai chất bảo quản nisin, a-xít benzoic, TS. Đồng cho rằng: về nguyên tắc, trước khi áp dụng ngưỡng giới hạn cho phép, phải đánh giá mức gây bệnh, gây độc hại cho người, đánh giá độ phơi nhiễm một người có thể ăn tối đa bao nhiêu lượng thực phẩm có chứa chất bảo quản.

Tuy nhiên, Việt Nam không có khảo sát mà thường áp dụng theo chuẩn quốc tế của các tổ chức WHO, FAO…  như đối với a-xít benzoic, ngưỡng phổ biến trong thực phẩm là 0,05% (tức 0,5g/kg) nhưng ngưỡng tối đa cho phép là 0,01% (tức 1g/1kg).

BS. Ký cho biết có thể Nhật không cho sử dụng a-xít benzoic trong tương ớt là do chất này gây kích ứng dạ dày, viêm dạ dày… ở người sử dụng. Ngoài ra, chúng có thể phản ứng với vitamin C trong thực phẩm sinh ra benzen – một chất có thể gây ung thư.

Cũng theo BS. Ký, đối với nisin, chất bảo quản được Nhật cho phép sử dụng trong tương ớt nhưng chưa thấy nhiều nhà sản xuất ở Việt Nam dùng. Lý do có thể là vì Việt Nam chậm cập nhật hóa chất mới. Hầu hết, các nước tiên tiến thường cập nhật danh sách hóa chất cho phép dùng trong thực phẩm rất nhanh và thay thế chất cũ bằng chất mới. Có khi tới 10 năm, VN mới cập nhật 1 lần, trong khi nước ngoài cập nhật mỗi 3 tháng.

Đáng lưu ý là những chất bảo quản mới được sản xuất theo công nghệ mới thường có độ tinh khiết cao hơn, là thành phần hữu cơ và thiên về ít tác động độc hại đến người sử dụng. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với các nhà sản xuất chính là những chất bảo quản mới này có giá thành cao hơn rất nhiều lần (có thể gấp 10 – 20 lần) so với chất bảo quản cũ, có giá rẻ.

TS. Đồng còn khẳng định, thông thường, các đơn vị hữu trách đã tính toán khi dùng một chất bảo quản trong thực phẩm, ăn suốt đời loại thực phẩm chứa chất bảo quản hay ăn nhiều loại thực phẩm có chứa chất bảo quản thì cũng không gây hại cho người sử dụng.

Theo quy định, nhãn sản phẩm phải ghi rõ tỷ lệ hàm lượng chất bảo quản. Nhiều nhà sản xuất không công bố rõ ràng thì người tiêu dùng, cơ quan chức năng rất khó kiểm soát hàm lượng này trong thực phẩm.

Mới đây, HSA đã phát hiện, hai sản phẩm là Hickel và Soloco có chứa hàm lượng tadalafil cao gấp 30 lần so với liều dùng cho phép. Đáng nói là hiện nay rất nhiều trang thương mại điện tử và các phương tiện truyền thông, bao gồm cả Facebook đều có rao bán cả hai sản phẩm này. 

Người bán còn quảng cáo sai lệch về sản phẩm khiến nhiều người tin rằng sử dụng chúng sẽ có tác dụng cải thiện chức năng tim mạch, thận, hỗ trợ điều trị tiểu đường, tăng cường sinh lực, tăng sức đề kháng và cải thiện chức năng sinh sản. Số lượng người đặt hàng mua sản phẩm tại Việt Nam không ít. Một số trang bán hàng online không trực tiếp rao bán loại kẹo này nhưng lại tặng kèm khi khách mua sản phẩm.

Được biết HSA đang làm việc với các cơ quan quản lý của các trang thương mại điện tử để loại bỏ các sản phẩm này khỏi danh sách bán hàng.

Theo kết quả phân tích của Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), sản phẩm trà thảo mộc giảm cân Golean Detox có chứa hai chất cấm, nguy hiểm cho sức khỏe là Sibutramine và Phenolphthalein.

– Sibutramine: Đây là một hợp chất được sử dụng để giảm sự thèm ăn, thường được dùng trong điều trị bệnh béo phì. Hợp chất này được quản lý chặt chẽ và bị đưa ra khỏi thị trường vào tháng 10/2010 vì lý do an toàn.

Sản phẩm chứa chất này có thể gây hại cho người tiêu dùng vì có thể gây nên nguy cơ tăng huyết áp, tăng nhịp tim cho người bình thường và nguy hiểm cho những người có tiền sử bệnh về động mạch vành, đau tim, loạn nhịp tim hoặc đột quỵ. Sản phẩm này cũng có thể tương tác với các loại thuốc khác mà người dùng đang sử dụng, có thể dẫn đến nguy hiểm chết người.

– Phenolphthalein: Một hóa chất thường được sử dụng trong việc đo độ kiềm/axit (pH) của dung dịch dựa vào khả năng đổi màu của nó. Chất này đã từng được sử dụng trong điều trị táo bón nhưng do các nghiên cứu cho thấy nó có khả năng là chất gây ung thư (carcinogen).

Vì vậy, chúng đã được hạn chế và FDA cấm lưu hành các loại thuốc điều trị táo bón có chứa chất này mà bán không cần toa bác sĩ từ năm 1999. Theo thông tin từ FDA, hiện nay Phenolphthalein không có trong thành phần hoạt tính của bất cứ thuốc nào đang được sử dụng ở Mỹ.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân nên cảnh giác với các loại thuốc giảm cân, trà giảm cân có tác dụng nhanh, cấp tốc.