Theo thông tin được đăng tải, tài khoản của nạn nhân được xác định có 4 giao dịch phát sinh, lần lượt chuyển toàn bộ số tiền bị mất nói trên đến các tài khoản thuộc 2 ngân hàng khác trong vòng 7 phút. Chủ tài khoản khẳng định, bản thân không thực hiện các giao dịch trên và cũng không biết người thụ hưởng là ai.

Mấu chốt của vấn đề là, trong khi nạn nhân cho biết không hề nhận được tin nhắn thông báo mã xác thực, biến động số dư bằng SMS qua điện thoại như thông lệ, phía ngân hàng cho biết đã ghi nhận 4 giao dịch chuyển khoản nói trên đều hợp lệ và đã có 8 tin nhắn được gửi đến số điện thoại của chủ tài khoản.

Một điểm đáng lưu ý khác, theo Vietcombank tài khoản trên ứng dụng VCB Digibank của nạn nhân đã được kích hoạt trên một thiết bị khác và thực hiện lệnh chuyển tiền trong khi chủ tài khoản khẳng định không cung cấp, chia sẻ tên truy cập dịch vụ hay mật khẩu VCB Digibank cho bất cứ ai.

Vụ việc như thế này thực tế không phải là duy nhất. Đáng tiếc là chúng xảy ra ngày càng nhiều và tại nhiều ngân hàng khác nhau. Vậy, lỗ hổng của những vụ việc này nằm ở đâu? Bằng cách nào, kẻ xấu đã qua mặt cả chủ tài khoản và sự kiểm soát của ngân hàng để đánh cắp số tiền lớn như vậy?

->> Xem thêm: Doanh nghiệp: “Miếng mồi ngon” của tấn công ransomware

Theo nhận định của ông Nguyễn Tử Quảng, CEO Bkav, hacker đã khai thác điểm yếu của công nghệ xác thực SMS OTP. Cụ thể là kẻ xấu đã lợi dụng điều này để tấn công phishing (tấn công lừa đảo) mà nạn nhân không hề hay biết.

Chuyên gia Bkav nhận định có hai kịch bản mà hacker có thể dựng lên để lừa người sử dụng: Kịch bản đầu tiên, kẻ xấu sẽ lừa nạn nhân nhập mã OTP vào một website giả mạo (ngân hàng, dịch vụ chuyển tiền…) để chiếm mã OTP, từ đó tạo ra giao dịch chuyển tiền giả mạo.

Kịch bản thứ hai là kẻ xấu sẽ lừa nạn nhân cài đặt một phần mềm gián điệp trên điện thoại. Phần mềm này sẽ theo dõi tất cả thông tin, trong đó có tin nhắn SMS chứa mã OTP và các thông tin đăng nhập vào ứng dụng Mobile Banking. Một khi lấy được các thông tin này, hacker sẽ có thể tạo ra các giao dịch chuyển tiền giả mạo.

Liên quan đến điểm yếu bảo mật của phương thức xác thực OTP, mới đây vào tháng 6/2020, Bkav đã đưa ra cảnh báo về một phần mềm gián điệp có tên VN84App. Phần mềm này đánh cắp dữ liệu người dùng Việt Nam, đặc biệt tập trung đánh cắp các mã SMS OTP.

Ông Ngô Tuấn Anh, Phó chủ tịch phụ trách an ninh mạng của Bkav, ông Tuấn Anh chia sẻ: “Việc quy trách nhiệm ngân hàng đúng hay khách hàng đúng, sẽ không thể xử lý được triệt để bởi OTP là công nghệ không có tính ‘chống chối bỏ’, nghĩa là không có khả năng xác định chính xác và quy trách nhiệm ai thực hiện giao dịch. Giải pháp duy nhất hiện nay đáp ứng về mặt công nghệ và pháp lý của chống chối bỏ là chữ ký số”.

->> Xem thêm: Ngân hàng đồng loạt chuyển đổi phương thức xác thực OTP

Tuy nhiên, theo quy định hiện hành của Ngân hàng nhà nước Việt Nam, hạn mức giao dịch trực tuyến ở mức rất cao mới yêu cầu sử dụng chữ ký số, do đó không khuyến khích được các ngân hàng hay khách hàng sử dụng giải pháp đảm bảo này. 

“Chúng tôi cho rằng Ngân hàng nhà nước nên điều chỉnh hạn mức này thấp hơn để chữ ký số được sử dụng nhiều hơn, các giao dịch được đảm bảo an toàn”, ông Tuấn Anh cho biết thêm.

Các chuyên gia cũng cho biết đối với người sử dụng, cần cảnh giác trước các chiêu thức tấn công lừa đảo của kẻ xấu, đồng thời cài đặt thường trực phần mềm phòng chống mã độc trên máy tính và thiết bị di động của mình.

Theo đó, trong giai đoạn đầu kể từ ngày 25/02/2020, 10 ngân hàng gồm Techcombank, MB, VietCapital Bank, VPBank, TPBank, OCB, PVcombank, SeABank, CIMB và UOB áp dụng chính sách miễn phí cho khách hàng khi thực hiện các giao dịch chuyển tiền nhanh liên ngân hàng 24/7 có giá trị từ 500.000 đồng trở xuống. Bốn ngân hàng gồm BIDV, Kienlongbank, Saigonbank và Coopbank áp dụng mức thu phí tối đa 2.000 đồng/giao dịch.

Các ngân hàng khác đưa ra các chính sách phí khác nhau tùy thuộc đối tượng khách hàng và kênh giao dịch. Cụ thể, Vietcombank áp dụng chính sách giảm từ  7.700 đồng/giao dịch xuống còn 5.500 đồng/giao dịch trên tất cả các kênh.

Trong khi đó, trên kênh giao dịch điện tử gồm internet banking và mobile banking, Eximbank áp dụng chính sách miễn phí cho các giao dịch chuyển tiền nhanh liên ngân hàng 24/7, Sacombank áp dụng chính sách giảm phí thu của khách hàng từ 12.000 đồng/giao dịch xuống còn 10.000 đồng/giao dịch.

Trên kênh quầy, Eximbank dự kiến thu 8.800 đồng/giao dịch (mức phí cũ hiện đang thu là 0.03% giá trị giao dịch, tối thiểu 10.000 và tối đa 90.000/giao dịch). Sacombank áp dụng mức thu 2.500 đồng/giao dịch khi thực hiện trên ứng dụng Sacombank Pay.

Trong thời gian tới, theo chỉ đạo của NHNN, thị trường dự kiến sẽ có thêm các ngân hàng tiếp tục đồng hành cùng NAPAS triển khai các chương trình miễn, giảm phí dịch vụ, thể hiện nỗ lực và cam kết của toàn hệ thống ngân hàng nhằm chia sẻ trách nhiệm với cộng đồng và khách hàng, hạn chế người dân tiếp xúc với tiền mặt có nguy cơ lây nhiễm đặc biệt trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 đang diễn biến phức tạp.

Để triển khai chỉ đạo của NHNN về việc giảm phí cho các giao dịch chuyển khoản liên ngân hàng có giá trị nhỏ, NAPAS đề nghị các ngân hàng (i) miễn phí/không thu phí dịch vụ đối với các đơn vị cung cấp dịch vụ công, công ích đến hết ngày 31/12/2020; (ii) triển khai chương trình giảm phí dịch vụ chuyển tiền nhanh liên ngân hàng 24/7 với 3 phương án gồm: thực hiện miễn thu phí khách hàng; giảm thu phí khách hàng với mức thu tối đa 2.000 đồng/giao dịch; giảm thu phí khách hàng tương đương mức giảm của NAPAS từ 25/2/2020.

Tính từ 01/02/2020 đến 24/02/2020, số lượng giao dịch chuyển tiền nhanh liên ngân hàng 24/7 qua NAPAS đã tăng gấp hơn 2 lần so với cùng kỳ sau tết Kỷ Hợi. Số liệu thống kê cho thấy, hệ thống Ngân hàng và NAPAS đã hỗ trợ hiệu quả cho nhu cầu thanh toán các giao dịch giá trị nhỏ bằng hình thức thanh toán không dùng tiền mặt cho người dân trong dịch bệnh Covid-19.

# Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn Thương Tín (Sacombank)

Từ ngày 3 – 16/6/2019, Sacombank triển khai nhiều chương trình khuyến maại mang tên “Tiền mặt chỉ là quá khứ” dành cho khách hàng cá nhân và tổ chức với tổng giá trị ưu đãi hơn 3 tỷ đồng.

Sacombank cũng triển khai chương trình khuyến mại “Chỉ 20 ngàn – Rước vàng 24K” dành cho tất cả khách hàng của thẻ Sacombank Visa và tài khoản Sacombank Pay kéo dài đến ngày 30/9/2019.

Đặc biệt, trong ngày 16/6, Sacombank sẽ hoàn 100.000 đồng cho 5.000 khách hàng giao dịch chi tiêu qua thẻ đầu tiên với các giao dịch có giá trị tối thiểu từ 200.000 đồng.

Đồng thời, miễn phí tất cả các giao dịch có tính phí như chuyển khoản ngoài hệ thống, chuyển tiền nhận bằng di động, chuyển tiền đến thẻ Visa/MasterCard, mua thẻ trả trước phi vật lý…. cho khách hàng khi sử dụng dịch vụ Ngân hàng điện tử trong 2 ngày 15 và 16/6/2019.

# Ngân hàng thương mại cổ phần Hàng hải Việt Nam (MSB)

Khách hàng sẽ được hoàn tiền từ 10-20% khi sử dụng thẻ tín dụng MSB Visa Online khi mua sắm trực tuyến, tới 300.000 đồng/tháng, tối đa 3.600.000 đồng/năm. Đồng thời, hỗ trợ 0% lãi suất khi mua sắm tại nhiều đối tác lớn như Shopee, Tiki, Sendo, FPT Shop, Nguyễn Kim…

# Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)

BIDV đẩy mạnh giới thiệu các chương trình khuyến mãi, tri ân khách hàng với nhiều chính sách ưu đãi hợp lý dành cho khách hàng mở tài khoản, phát hành thẻ, hoặc chuyển khoản, thanh toán hàng hóa dịch vụ, hóa đơn qua thẻ…

Đây là một trong những ngân hàng có nhiều ứng dụng công nghệ thông tin với các phần mềm thanh toán không dùng tiền mặt nổi bật như: BIDV HomeBanking, Thanh toán hóa đơn online, Nộp thuế điện tử…

Ngoài việc triển khai các chương trình khuyến mãi, một số ngân hàng còn phối hợp với các chuỗi bán lẻ ứng dụng các phương thức thanh toán hiện đại như sử dụng QR code trên ứng dụng Mobile Banking.

Đơn cử như tại Ngân hàng thương mại cổ phần Sài Gòn – Hà Nội (SHB) đã phối hợp cùng hệ thống siêu thị và siêu thị tiện lợi Qmart triển khai ưu đãi “Đến Qmart – quét QR – nhận quà thả ga”.

Theo đó, trong tháng 6/2019, khi mua sắm tại hệ thống siêu thị Qmart sử dụng phương thức thanh toán QR code trên ứng dụng Mobile banking của Ngân hàng SHB,người dùng có cơ hội nhận được nhiều ưu đãi hoàn tiền với tổng giá trị lên đến 100 triệu đồng.

Như vậy, chỉ cần mang theo điện thoại có sử dụng Mobile Banking của SHB, người dùng không cần mang theo tiền mặt hay thẻ khi mua sắm tại Qmart mà còn được nhận nhiều ưu đãi hoàn tiền.

Điều này không những hạn chế được các rủi ro liên quan đến tiền mặt, rủi ro thanh toán thẻ như mất, thất lạc, bị lộ thông tin thẻ…