Đồ hơi bẩn, tay bạn tự động đổ thêm một nắp bột giặt “cho chắc ăn”. Nghe rất hợp lý. Nhưng chính nắp thừa đó có thể khiến quần áo kém sạch hơn, cứng hơn và dễ ám mùi hơn.
Để biết cho bao nhiêu bột giặt là đủ, cần hiểu máy giặt thật ra làm sạch nhờ những gì. Khi nắm được bốn yếu tố đó, bạn sẽ tự biết lúc nào nên bớt bột, lúc nào cần thêm nhiệt hay thêm thời gian, và vì sao áo giặt xong vẫn hôi dù đã đổ cả chai nước xả.
Câu trả lời ngắn Đong bột hoặc nước giặt bằng nắp đo theo hướng dẫn trên bao bì, rồi bớt đi khi đồ ít hoặc ít bẩn. Đổ thừa không làm đồ sạch hơn: bột dư tạo bọt dày như lớp đệm làm quần áo va đập kém, xả không hết, cặn bám lại khiến vải cứng và dễ ám mùi. Đồ rất bẩn thì xử lý vết bẩn trước, chọn nhiệt độ và thời gian giặt phù hợp thay vì đổ thêm.
Bạn có thể xem video “Đổ nhiều bột giặt có sạch hơn không?” trên kênh Lười Có Gu để thấy bốn yếu tố này bằng hình. Bài viết dưới đây đi sâu hơn vào liều lượng, cách chọn bột hay nước giặt, cách xếp đồ, chọn nhiệt độ nước và đọc ký hiệu trên nhãn quần áo.
Tóm tắt nhanh
- Máy giặt làm sạch nhờ 4 yếu tố: hóa chất, cơ học (va đập), nhiệt độ và thời gian. Thiếu yếu tố này phải bù bằng yếu tố khác.
- Bột giặt thừa chỉ tạo thêm bọt, làm giảm va đập, xả kém và để lại cặn trong sợi vải.
- Liều đúng bắt đầu từ bao bì, rồi chỉnh theo lượng đồ, độ bẩn, độ cứng nước và loại máy.
- Lồng ngang chừa khoảng một bàn tay phía trên đồ; lồng đứng để đồ nổi thoải mái.
- Áo giặt xong vẫn hôi thường do cặn bẩn trong máy, không phải do thiếu nước xả.
Trong bài này12 mục
- 014 yếu tố giúp máy giặt làm sạch quần áo
- 02Vì sao đổ nhiều bột giặt không sạch hơn?
- 03Cho bao nhiêu bột giặt là đủ?
- 04Bột giặt, nước giặt hay viên giặt?
- 05Xếp đồ vào máy giặt thế nào cho sạch?
- 06Giặt nước nóng hay nước lạnh?
- 07Vì sao giặt xong áo vẫn hôi?
- 08Hiểu lầm phổ biến về bột giặt
- 095 thói quen giặt đồ đúng cách
- ?Câu hỏi thường gặp về liều lượng bột giặt
- ✓Kết luận: nhiều hơn chưa chắc đã sạch hơn
- 10Mới trên Nhanh Mua
4 yếu tố giúp máy giặt làm sạch quần áo
Hãy nghĩ đến việc rửa một cái chảo dính dầu. Bạn cần nước rửa chén, nước nóng, miếng cọ và một chút thời gian ngâm. Thiếu thứ nào, bạn phải bù bằng thứ còn lại: không có nước nóng thì ngâm lâu hơn, chà mạnh hơn. Máy giặt làm việc y như vậy.
Ý tưởng này có tên là vòng tròn Sinner (Sinner’s circle), do nhà hóa học người Đức Herbert Sinner, làm việc cho hãng chất tẩy rửa Henkel, đưa ra năm 1959. Theo mô hình này, hiệu quả làm sạch đến từ bốn yếu tố:
- Hóa chất: bột giặt, nước giặt, giúp tách vết bẩn khỏi sợi vải và giữ chúng lơ lửng trong nước.
- Cơ học: lồng giặt nâng đồ lên rồi thả xuống, quần áo va đập và vặn xoắn vào nhau để đánh bật vết bẩn.
- Nhiệt độ: nước ấm giúp chất giặt hòa tan và làm mềm dầu mỡ.
- Thời gian: đủ lâu để chất giặt tác dụng và nước len vào từng món đồ.
Mọi chương trình trên máy giặt thật ra chỉ là cách chia lại bốn yếu tố này. Chương trình giặt nhanh rút ngắn thời gian nên cần đồ ít bẩn. Chương trình đồ len giảm va đập và nhiệt độ để bảo vệ sợi vải. Chương trình đồ bẩn tăng nhiệt và thời gian. Hiểu điều này rồi, bạn sẽ thấy đổ thêm bột giặt chẳng qua là tăng một yếu tố, trong khi ba yếu tố còn lại vẫn đứng yên.
Vì sao đổ nhiều bột giặt không sạch hơn?
Bột giặt chỉ cần đủ để bao quanh và kéo vết bẩn ra khỏi sợi vải. Phần thừa ra không còn gì để xử lý, mà chủ yếu tạo thêm bọt. Và bọt dày gây ra một chuỗi hệ quả:
- Bọt như lớp đệm: quần áo va đập vào nhau ít đi, bạn vừa mất bớt yếu tố cơ học.
- Xả không hết: theo hướng dẫn của Whirlpool, quá nhiều chất giặt có thể khiến xả kém, giặt kém sạch, máy phải xả thêm lần làm chu trình dài ra, thậm chí vắt chậm lại khiến đồ ra còn rất ướt.
- Cặn bám trong sợi vải: Electrolux giải thích rằng khi xả không kỹ, chất giặt còn bám trên sợi vải làm vải có cảm giác thô cứng. Đồ khô rồi vẫn hơi cứng, dễ gây ngứa với da nhạy cảm và dễ giữ mùi.
Còn một hệ quả nữa ít ai để ý: phần xà phòng dư không chỉ ở lại trên quần áo mà còn đọng lại trong máy, ở gioăng cao su, khay chứa bột và đáy lồng. Đó chính là “nguyên liệu” cho mùi hôi mà chúng ta sẽ nói ở phần sau.
Cho bao nhiêu bột giặt là đủ?
Không có một con số chung cho mọi nhà, vì mỗi sản phẩm có độ đậm đặc khác nhau. Có loại cần cả nắp đầy cho một mẻ, có loại đậm đặc chỉ cần một phần nắp. Vì vậy điểm bắt đầu luôn là bảng liều lượng in trên bao bì, sau đó chỉnh theo mẻ giặt cụ thể. Electrolux khuyên đong chất giặt theo lượng đồ, mức độ bẩn, độ cứng của nước và loại vải.
Đong bằng nắp đo, đừng đổ theo cảm giác
Đổ thẳng từ túi hay chai gần như luôn thừa. Dùng nắp đo hoặc muỗng đi kèm, nhìn vạch chia, bạn sẽ ngạc nhiên vì liều đúng thường ít hơn thói quen.
Đồ ít, ít bẩn thì bớt đi
Áo mặc ở nhà, đồ ngủ, khăn tắm mới dùng một lần thường không cần liều đầy như quần áo lao động hay đồ thể thao đẫm mồ hôi. Mẻ giặt nửa lồng thì cũng không cần liều của cả lồng.
Đồ rất bẩn: xử lý vết trước
Thay vì đổ thêm cho cả mẻ, hãy bôi một ít nước giặt trực tiếp lên vết bẩn hoặc ngâm riêng món đó. Bạn tăng “hóa chất” đúng chỗ cần, không làm bọt tràn cả lồng.
Nước cứng có thể cần nhiều hơn
Nước cứng (nhiều canxi, magie) làm giảm hiệu quả chất giặt. Nhiều bao bì có bảng liều riêng theo độ cứng nước. Nếu nhà bạn dùng nước giếng khoan hay thấy cặn trắng nhiều ở vòi, hãy xem phần này trên bao bì. Vệt trắng trên đồ sau khi giặt cũng có thể liên quan đến bột chưa tan hết, bạn có thể đọc thêm mẹo xử lý quần áo dính vệt trắng sau khi giặt.
Đúng loại cho máy
Máy giặt cửa ngang dùng ít nước nên cần chất giặt ít bọt, thường ghi “dành cho máy giặt cửa ngang” hoặc “HE” (high efficiency). Whirlpool lưu ý dùng loại không phải HE là nguyên nhân phổ biến gây bọt quá nhiều ở máy cửa ngang. Bột giặt tay thường tạo nhiều bọt, không hợp máy cửa ngang.
Bột giặt, nước giặt hay viên giặt?
Loại nào cũng giặt sạch nếu dùng đúng liều, đúng máy. Khác biệt chủ yếu nằm ở sự tiện lợi và cách dùng:
| Loại | Điểm mạnh | Lưu ý khi dùng |
|---|---|---|
| Bột giặt | Dễ đong theo nắp, phổ biến | Đổ vào ngăn chứa để bột hòa tan; giặt nước lạnh dễ vón nếu đổ trực tiếp lên đồ |
| Nước giặt | Tan nhanh cả trong nước lạnh, bôi trực tiếp lên vết bẩn được | Dễ đổ thừa nếu rót thẳng từ chai |
| Viên giặt | Liều định sẵn, gọn | Khó chỉnh theo mẻ ít đồ; cất cao, khóa kín, xa tầm tay trẻ em |
Lưu ý an toàn với trẻ nhỏ: viên giặt dạng túi chứa chất giặt đậm đặc, nhiều màu như kẹo. Hãy cất ở chỗ cao, đậy kín, không để trẻ chơi. Nếu trẻ cắn, nuốt hoặc chất giặt dính vào mắt, hãy rửa sạch bằng nước và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay, mang theo bao bì sản phẩm. Với người già, nên ghi rõ liều trên nắp hoặc dán nhãn to để dễ nhìn. Nếu bạn quan tâm các loại chất giặt chứa enzyme, bài nước giặt sinh học là gì giải thích riêng về nhóm này.
Xếp đồ vào máy giặt thế nào cho sạch?
Nhiều người nhét thật đầy lồng cho “tiết kiệm” một lần giặt. Cũng không hẳn. Quần áo cần khoảng trống để rơi và va đập, nếu không yếu tố cơ học gần như biến mất.
Máy lồng ngang: chừa khoảng một bàn tay
Lồng ngang nâng đồ lên rồi thả xuống. Đồ chật cứng thì không rơi được, nước cũng khó len vào từng món. Bosch hướng dẫn chừa một khoảng bằng bề ngang bàn tay ở phía trên lồng khi cho đồ vào, tương đương khoảng ba phần tư lồng. Ngược lại, giặt quá ít đồ cũng lãng phí điện nước và dễ lệch tải gây tiếng đập mạnh khi vắt.
Máy lồng đứng: đừng nén đồ xuống
Với máy lồng đứng, hãy để đồ nổi thoải mái trong nước, xếp đều quanh trục, không ấn chặt xuống. Không vượt quá khối lượng giặt tối đa ghi trên máy.
Một mẹo nhỏ: khăn tắm, quần jean nặng và hút nhiều nước, nên giặt với lượng ít hơn mức tối đa. Trước khi bỏ vào máy, kiểm tra túi quần, kéo khóa, cài cúc để tránh móc rách đồ khác. Nếu bạn chưa chắc món nào nên giặt máy, xem thêm loại quần áo nào không nên cho vào máy giặt.
Giặt nước nóng hay nước lạnh?
Nhiệt giúp chất giặt hòa tan và làm tan dầu mỡ, nên nhiều người nghĩ nước càng nóng càng sạch. Nhưng nước quá nóng có thể làm phai màu, làm co một số loại vải, và còn khiến một số vết bẩn bám chặt hơn.
Vết bẩn chứa protein: dùng nước lạnh
Máu, mồ hôi, sữa, trứng là vết bẩn chứa protein. Nhiệt có thể “làm chín” protein, khiến nó bám sâu vào sợi vải và rất khó tẩy. Với những vết này, hãy xả nước lạnh càng sớm càng tốt rồi mới giặt.
Vết dầu mỡ: nước ấm giúp ích
Dầu mỡ mềm và dễ tách hơn khi gặp nhiệt. Đồ bếp, đồ dính nhiều dầu mỡ mới cần thêm nhiệt hoặc thêm thời gian giặt, miễn nhãn quần áo cho phép.
Đồ mặc hằng ngày: lạnh hoặc ấm là đủ
Với đồ mặc thường ngày, nước lạnh hoặc ấm cùng lượng chất giặt hợp lý thường đã đủ sạch. ENERGY STAR cho biết đun nóng nước chiếm khoảng 90% năng lượng để vận hành máy giặt, và đổi từ chế độ nóng sang ấm có thể giảm khoảng một nửa năng lượng. Trừ khi có vết dầu mỡ, giặt nước lạnh thường cho kết quả tốt.
Đọc ký hiệu giặt trên nhãn quần áo
Nhãn chăm sóc trên quần áo dùng hệ ký hiệu quốc tế. Biểu tượng chậu nước cho biết cách giặt:
- Con số trong chậu (30, 40, 60…) là nhiệt độ giặt tối đa, tính bằng °C.
- Một gạch dưới chậu: giặt nhẹ, vắt nhẹ. Hai gạch: giặt rất nhẹ, thường gặp ở đồ len, lụa.
- Bàn tay trong chậu: chỉ giặt tay.
- Chậu có gạch chéo: không giặt bằng nước, cần cách làm sạch khác theo hướng dẫn.
Vì sao giặt xong áo vẫn hôi?
Nhiều người phản ứng bằng cách đổ thêm nước xả. Nhưng thủ phạm thường nằm ngay trong cái máy. Theo LG, vi khuẩn, nấm mốc và cặn chất giặt là những nguyên nhân chính gây mùi máy giặt; dùng thừa chất giặt hoặc nước xả, nhất là khi giặt nước lạnh, có thể để lại một lớp màng dính giữ vi khuẩn.
Xà phòng dư và cặn bẩn đọng lại ở gioăng cao su cửa, khay chứa bột giặt và đáy lồng, tạo thành lớp nhớt. Đó là chỗ vi khuẩn và nấm mốc sinh sôi. Mỗi lần giặt, mùi ấy lại truyền sang đồ của bạn. Đổ thêm nước xả chỉ phủ thêm một lớp mùi thơm lên, đôi khi còn bồi thêm cặn.
Để quần áo ướt nằm trong lồng nhiều giờ cũng làm mọi thứ tệ hơn, vì đồ ẩm trong lồng kín là môi trường lý tưởng cho vi khuẩn. LG khuyên mở cửa máy sau mỗi lần giặt cho hơi ẩm thoát ra, lau gioăng cửa và khay chất giặt thường xuyên, chạy chương trình vệ sinh lồng mỗi tháng một lần và không để đồ ướt nằm lâu trong lồng. Cách vệ sinh chi tiết bạn có thể xem trong bài vệ sinh máy giặt đúng cách bằng bột vệ sinh; còn nếu đồ đã lỡ ám mùi, tham khảo cách xử lý mùi ẩm mốc trên quần áo.
Hiểu lầm phổ biến về bột giặt
“Giặt sạch là phải có thật nhiều bọt”
Không đúng. Bọt chỉ là một đặc tính của sản phẩm, không phải thước đo độ sạch. Chất giặt cho máy cửa ngang được thiết kế ít bọt mà vẫn giặt sạch. Với máy cửa ngang, bọt quá nhiều còn là dấu hiệu bạn đang dùng thừa hoặc dùng sai loại.
“Đổ thêm một nắp cho chắc ăn”
Như đã phân tích, phần thừa chủ yếu thành bọt và cặn. Đong đúng liều thường sạch hơn, tiết kiệm hơn và đỡ cặn trong máy.
“Áo hôi là do thiếu nước xả”
Mùi thường đến từ cặn bẩn trong máy và thói quen để đồ ướt lâu. Vệ sinh máy và phơi ngay hiệu quả hơn đổ thêm nước xả.
“Nước càng nóng càng sạch”
Với vết máu, mồ hôi, nước nóng còn khiến vết bám chặt hơn. Nhiệt độ cần chọn theo vết bẩn và nhãn vải.
5 thói quen giặt đồ đúng cách
1. Đong bột giặt bằng nắp đo
Đừng đổ theo cảm giác. Bắt đầu từ liều trên bao bì, bớt khi đồ ít hoặc ít bẩn.
2. Chừa chỗ trong lồng, đừng nhồi
Lồng ngang chừa khoảng một bàn tay phía trên; lồng đứng để đồ nổi thoải mái.
3. Giặt xong mở cửa máy và khay chứa bột
Cho bên trong khô thoáng, hạn chế nấm mốc. Nếu nhà có trẻ nhỏ, chỉ hé cửa và để ý không cho trẻ chui vào lồng; dùng khóa trẻ em nếu máy có.
4. Lau gioăng cao su, vệ sinh lồng định kỳ
Lau khô nếp gioăng cửa, rửa khay chứa bột, và chạy chương trình vệ sinh lồng (hoặc chạy nước nóng khi lồng trống) theo hướng dẫn của hãng.
5. Lấy đồ ra phơi ngay
Đừng để đồ ướt ủ trong lồng. Nếu hay quên, hãy dùng chức năng hẹn giờ để máy giặt xong đúng lúc bạn có nhà.
Lưu ý an toàn điện: máy giặt nên cắm vào ổ cắm có tiếp địa theo hướng dẫn lắp đặt của hãng, không dùng ổ cắm kéo dài, không cắm rút phích khi tay ướt. Rút điện trước khi tháo khay hay lưới lọc để vệ sinh. Máy rò điện, có mùi khét, rung lắc bất thường hay rò nước thì ngừng dùng và gọi trung tâm bảo hành hoặc thợ có chuyên môn.
Câu hỏi thường gặp về liều lượng bột giặt
Làm sao biết mình đang dùng thừa bột giặt?
Một số dấu hiệu: bọt nhiều bất thường, nhất là ở máy cửa ngang; đồ khô rồi vẫn cứng, hơi nhờn hoặc có mùi xà phòng; vệt trắng trên đồ tối màu; máy xả thêm lần hoặc vắt yếu. Hãy giảm dần liều ở các mẻ sau và quan sát kết quả.
Bột giặt cho máy cửa trên dùng cho máy cửa ngang được không?
Không nên. Máy cửa ngang dùng ít nước, chất giặt nhiều bọt dễ tràn bọt, xả kém và để lại cặn. Hãy chọn loại ghi dành cho máy cửa ngang hoặc ký hiệu HE. Ngược lại, chất giặt cho máy cửa ngang thường dùng được cho máy cửa trên, xem bao bì để chắc chắn.
Có nên đổ bột giặt trực tiếp lên quần áo?
Tốt nhất là đổ vào ngăn chứa theo hướng dẫn của máy, để bột hòa tan đều vào nước. Đổ trực tiếp có thể làm bột vón, để lại vệt, nhất là khi giặt nước lạnh. Riêng vết bẩn cứng đầu, bạn có thể bôi một ít nước giặt lên vết trước khi giặt.
Giặt nước lạnh có sạch không?
Với đồ mặc hằng ngày, nước lạnh cùng lượng chất giặt hợp lý thường đủ sạch và tiết kiệm điện hơn. Vết máu, mồ hôi càng nên dùng nước lạnh. Chỉ đồ dính nhiều dầu mỡ mới cần nước ấm hoặc nóng, nếu nhãn vải cho phép.
Bao lâu nên vệ sinh lồng máy giặt?
Nhiều hãng khuyên chạy chương trình vệ sinh lồng khoảng mỗi tháng một lần, kèm lau gioăng và khay chứa bột thường xuyên hơn. Hãy theo đúng khuyến cáo trong sách hướng dẫn máy nhà bạn.
Kết luận: nhiều hơn chưa chắc đã sạch hơn
Giặt sạch không nằm ở việc đổ nhiều, mà ở việc cân bằng bốn thứ: hóa chất, va đập, nhiệt và thời gian. Đong đúng liều, chừa chỗ cho đồ chuyển động, chọn nhiệt độ theo vết bẩn và giữ cho máy sạch. Máy sạch thì đồ mới sạch.
Lần tới khi tay bạn định đổ thêm một nắp, hãy nhớ: nhiều hơn chưa chắc đã sạch hơn. Bạn đang có thói quen giặt nào mà giờ mới biết là chưa đúng? Hãy bình luận cho Lười Có Gu biết và theo dõi kênh Lười Có Gu để xem thêm những điều quen thuộc trong chính ngôi nhà của bạn.